công nguyên
Định nghĩa
- Danh từ:
- Kỷ nguyên tính từ năm sinh của Chúa Jesus: "công nguyên" là mốc thời gian bắt đầu từ năm được cho là Chúa Jesus ra đời, dùng làm chuẩn để tính năm trong lịch phương Tây (lịch Gregory). Các năm trước mốc này gọi là "trước Công nguyên" (TCN).
- Thời kỳ lịch sử theo cách tính này: "công nguyên" cũng chỉ toàn bộ khoảng thời gian từ năm 1 trở đi, thường dùng trong các văn bản lịch sử, tôn giáo hoặc khoa học.
Ví dụ sử dụng
- Danh từ:
- Năm 2024 thuộc công nguyên. (Năm 2024 nằm trong kỷ nguyên tính từ năm sinh của Chúa Jesus.)
- Các nhà khảo cổ tìm thấy di tích từ thế kỷ thứ 3 trước công nguyên. (Các nhà khảo cổ tìm thấy di tích từ thế kỷ thứ 3 trước mốc năm 1.)
- Lịch sử công nguyên được ghi chép rõ ràng hơn so với thời kỳ trước đó. (Lịch sử từ năm 1 trở đi có nhiều tài liệu hơn.)
Các cách sử dụng nâng cao
"trước công nguyên" (TCN): khoảng thời gian trước năm 1 của kỷ nguyên này.
- Kim tự tháp Ai Cập được xây dựng vào khoảng năm 2560 trước công nguyên. (Kim tự tháp được xây dựng trước mốc năm 1 khoảng 2560 năm.)
"sau công nguyên" (SCN): cụm từ ít dùng hơn, chỉ thời gian sau năm 1, thực chất đồng nghĩa với "công nguyên".
- Sự kiện này xảy ra vào năm 476 sau công nguyên. (Sự kiện này xảy ra vào năm 476, tức là trong kỷ nguyên công nguyên.)
Biến thể và từ gần giống
Công lịch (danh từ): lịch tính theo công nguyên, tức lịch Gregory.
- Năm mới theo công lịch bắt đầu vào ngày 1 tháng 1. (Lịch phương Tây bắt đầu năm mới vào ngày 1/1.)
Kỷ nguyên (danh từ): một mốc thời gian dài được đánh dấu bởi sự kiện quan trọng.
- Kỷ nguyên công nguyên khởi đầu từ năm sinh của Chúa Jesus. (Kỷ nguyên này bắt đầu từ sự kiện tôn giáo quan trọng.)
Từ đồng nghĩa
Tây lịch: lịch phương Tây, dùng mốc công nguyên.
- Ngày nay, hầu hết các quốc gia đều dùng tây lịch. (Hầu hết các nước đều dùng lịch công nguyên.)
Dương lịch: lịch dựa trên chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời, bao gồm cả công nguyên.
- Dương lịch được sử dụng rộng rãi trong giao dịch quốc tế. (Dương lịch phổ biến trong thương mại toàn cầu.)
Thành ngữ liên quan
- Trước công nguyên, sau công nguyên: cách nói phân biệt thời gian lịch sử.
- Các sự kiện trước công nguyên thường ít tài liệu hơn. (Các sự kiện trước năm 1 thường khó nghiên cứu hơn.)